Van kompassla tot scharnierplant

09-09-2011
Twee planten met een typische naam die al even typische eigenschappen aangeven.

1. De kompassla (Lactuca serriola) is een plant die weinig opvalt. Dat doen wel de penwortel inde grond en de bloemstengel bovengronds, wantzij kunnen ieder een afmeting bereiken van meer dan een meter.
Het is een familielid van de melkdistel en dat iste zien als men er een blaadje af trekt, want ookdan zal er melksap uit stromen. De wetenschappelijke naam "Lactuca” duidt daar ook al op,want dit betekent melkwit. Kompassla heeft het vermogen om z’n bladstand zodanig te regelen dat er zo weinig mogelijk kans is op uitdroging. De bladeren richten zich zoveel mogelijk in de stand noord/zuid. En keren zich daarbij verticaal. Zo zullen zij nog wel profiteren van de ochtend– en avondzon,maar op het middaguur zijn ze daardoor tegen al te felle zonnestralen beschermd. Deze merkwaardige eigenschap van de kompassla is moeilijk op de foto vast te leggen. Ik maakte de foto aan de overkant van de stuw bij de Koppel, naast het huisje van het waterschap. Daar kunt u de kompassla elk jaar in de maanden juli en augustus aantreffen.

2. De scharnierplant (Physotegia virginiana) kent een ander verhaal. Deze soort komt van oorsprong uit het oostelijk deel van de Verenigde Staten, in hoofdzaak uit de staat Virginia, zoals ook uit de wetenschappelijke naam is af te leiden. Bij ons is deze plant ingeburgerd als een hele mooie tuinplant. Bijgaande foto is dan ook in de eigen tuin aan de Beatrixstraat genomen.
Het eigenaardige van deze plant is de scharnierende werking die van de bloemen uit kan gaan. Draait men namelijk één zo’n bloemetje een hele slag rond, danzal deze heel langzaam de oorspronkelijke stand weer innemen. Drukt men het bloemetje echter opzij, dan blijft deze in die stand staan. Hierdoor blijft de bloem in tact en kan op normale wijze zaad produceren. Dit komt de plant goed uit wanneer er planten in de tuin dicht opeen staan, waarbij de scharnierplant in de verdrukking met andere grote planten kan komen.Buiten deze grappige eigenschap is de scharnierplant een geweldig mooie tuinplant, waar men heel lang plezier aan beleeft, mede door de lange bloeitijd vanaf juli tot half oktober. Zoals op de foto is te zien staan de bloemen in spitse piramidevorm en beginnen zij van onderen met de bloei om het daarna steeds hogerop te zoeken.

Met de scharnierplant in je tuin is het echt genieten!